Σάββατο, 3 Μαρτίου 2012

Τα αξιολάτρευτα της δημιουργίας...

Όταν δύο άνθρωποι συναντιούνται για πρώτη φορά, συστήνονται με μια φράση του τύπου «γεια σας, είμαι ο/η...». Όπως αποκαλύπτει μία νέα μελέτη, κάτι παρόμοιο ίσως κάνουν και τα δελφίνια, χρησιμοποιώντας αντί για λέξεις ένα μοναδικό σφύριγμα-υπογραφή.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, οι επιστήμονες μπορούσαν να μελετήσουν τα σφυρίγματα αυτά μόνο σε θηλαστικά, τα οποία ζουν σε συνθήκες αιχμαλωσίας, κάτι που τους έκανε να διερωτώνται εάν το κάλεσμα συνδέεται με την απομόνωση ή το στρες του ζώου. Το 2004 όμως, μία μελέτη έδειξε για πρώτη φορά ότι ένα κοπάδι ρινοδέλφινων, τα οποία ζούσαν ελεύθερα ανοιχτά των ακτών της Φλόριντα, επικοινωνούσαν χρησιμοποιώντας τέτοια σφυρίγματα-υπογραφές.

Οι θαλάσσιοι βιολόγοι Βίνσεντ Τζέινικ και Νίκολα Κουικ από το βρετανικό πανεπιστήμιο του Σεντ ’Aντριους αποφάσισαν να συνεχίσουν τη μελέτη, στο πλαίσιο της δικής τους έρευνας γύρω από την επικοινωνία των δελφινιών στο φυσικό τους περιβάλλον. «Τα δελφίνια μπορούν να συγκριθούν με τους μεγάλους πιθήκους ως προς τις γνωστικές τους δεξιότητες, όμως οι γνώσεις μας περιορίζονται στο τι κάνουν σε συνθήκες εργαστηρίου», εξηγεί ο Τζέινικ. «Θέλαμε να κατανοήσουμε πώς τα δελφίνια χρησιμοποιούν τη νοημοσύνη τους έξω από το πλαίσιο που καθορίζουν γι' αυτά οι άνθρωποι».

Οι δύο ερευνητές ακολούθησαν ένα κοπάδι ρινοφέλφινων ανοιχτά των ανατολικών ακτών της Σκοτίας με μια βάρκα εξοπλισμένη με ειδικά υποβρύχια μικρόφωνα - ή υδρόφωνα- τα οποία βύθισαν σε βάθος δύο μέτρων για να καταγράψουν τα καλέσματα του κάθε δελφινιού χωριστά.

Είδαν ότι τα κάθε δελφίνι χρησιμοποιούσε το δικό του σφύριγμα-υπογραφή όταν το κοπάδι έβρισκε στο δρόμο του ένα άλλο κοπάδι. Μάλιστα, όπως γράφουν οι ερευνητές στην επιθεώρηση Proceedings of the Royal Society B., δεν αρκούσε τα δύο κοπάδια να συναντηθούν, αλλά έπρεπε τα δελφίνια να «σμίξουν» για να «συστηθούν» μεταξύ τους, ακριβώς όπως οι άνθρωποι.

Από τις 11 τέτοιες «συνομιλίες» που κατέγραψαν, μόνο δύο δεν κατέληξαν στη συνένωση των κοπαδιών, ενώ μόνο μία φορά υπήρξε ένωση χωρίς να προηγηθούν... οι συστάσεις. Επιπλέον, μόνο ένα μέλος κάθε ομάδας απηύθυνε κάλεσμα - σφύριγμα προς την άλλη. Κατά τον Τζέινικ, είναι πιθανό να επρόκειτο για τον αρχηγό του κοπαδιού, ο οποίος αναλάμβανε να μιλήσει εκ μέρους των υπολοίπων. Μπορεί όμως οι ομάδες να γνωρίζονταν ήδη και γι' αυτό να μην ήταν απαραίτητες οι συστάσεις.

Οι δύο ερευνητές παραδέχονται ότι είναι πολλά αυτά που εξακολουθούν να μη γνωρίζουν. Τα συμπεράσματά τους όμως έχουν ήδη προκαλέσει ενθουσιασμό στους συναδέλφους τους. «Γνωρίζουμε ότι τα δελφίνια μαθαίνουν να αντιγράφουν το ένα το σφύριγμα-υπογραφή του άλλου», λέει η Λεϊλά Σαγίγ από το αμερικανικό Ωκεανογραφικό Ίδρυμα Γουντς Χόουλ. «Φαντάζεστε να χρησιμοποιούν το σφύριγμα για να αναφερθούν σε ένα "τρίτο πρόσωπο", ένα δελφίνι που δεν είναι παρόν;»

Η μελέτη αποτελεί μόνο την τελευταία απόδειξη της νοημοσύνης των δελφινιών, τα οποία επικοινωνούν, μπορούν να διδαχθούν να καταλαβαίνουν τα βασικά στοιχεία της ανθρώπινης γλώσσας, να βλέπουν τηλεόραση, ακόμη και να ακολουθούν εντολές που εμφανίζονται στην οθόνη. Την περασμένη εβδομάδα, επιστήμονες απηύθυναν έκκληση τα δελφίνια να χαρακτηριστούν «μη ανθρώπινα όντα» προκειμένου μεταξύ άλλων να προστατευθούν από το κυνήγι και την αιχμαλωσία.

Ναυτεμπορική

"Να τελειώνουμε με τους παλιούς", γιατί άραγε;

Με αφορμή την ανακοίνωση των επιχορηγήσεων του Ελεύθερου Θεάτρου από το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, ο Θανάσης Παπαγεωργίου, ιδρυτής και ιδιοκτήτης του θεάτρου Στοά, αρνείται την επιχορήγηση των 20.000 ευρώ, που εγκρίθηκαν για το θέατρό του.

Με μια σύντομη, αλλά ιδιαιτέρως σκληρή επιστολή, η οποία απευθύνεται στον πρόεδρο της γνωμοδοτικής επιτροπής του ΥΠΠΟΤ για τις επιχορηγήσεις των θεατρικών ομάδων, Δημήτρη Τσατσούλη, ο Θανάσης Παπαγεωργίου καυτηριάζει τον προσανατολισμό της Επιτροπής και σημειώνει:

«Αγαπητέ κύριε, αντιλαμβανόμενος τη δυσκολία στην οποία βρίσκεται τα τελευταία χρόνια η νοοτροπία 'να τελειώνουμε με τους παλιούς', νοοτροπία που υπηρετείτε με ιδιαίτερο ζήλο και που τώρα δεχτήκατε να υπηρετήσετε και επισήμως χάριν ενός αδιάφορου και αδαούς υπουργού και των άσχετων περί αυτόν, επιθυμώ να σας συμπαρασταθώ σε αυτήν τη δύσκολη θέση που σας φέρνουν αιτήσεις θεάτρων σαν και το δικό μου που, για κάποιο δικό σας λόγο, σας είναι κάρφος στο μάτι σας.

» Η ηρωική απόφασή σας να με επιχορηγήσετε με είκοσι χιλιάδες ευρώ, εκτός των άλλων είναι και προσβλητική. Αν ήσασταν σχετικός με τα πρακτικά του θεάτρου θα γνωρίζατε -και αν όχι θα μπορούσατε να το μάθετε διαβάζοντας την αίτησή μου- ότι για το Θέατρο ΣΤΟΑ αυτήν την εποχή, είκοσι χιλιάδες είναι τα έξοδα είκοσι πέντε ημερών.

» Δεν θα σας δώσω την ικανοποίηση να αισθανθείτε ότι δεν 'αφήσατε κανέναν απόξω'. Θα βγω μόνος μου. Θα αρνηθώ αυτά τα χρήματα και θα σας τα επιστρέψω. Επειδή είμαι αξιοπρεπής και έτσι πορεύτηκα σε όλη μου την καριέρα. Έτσι, θα μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις είκοσι χιλιάδες σε ένα σχήμα που με αυτά τα λεφτά θα μπορούσε πιθανόν να ξεκινήσει κάτι. Η ΣΤΟΑ όμως είναι ένας οργανισμός που απασχολεί κόσμο, έχει υψηλό ενοίκιο και έχει το ελάττωμα να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις της.

» Θα σας ευχαριστήσω για τη γαλαντομία σας, αλλά θα σας θυμάμαι για την προσβολή σας. Όχι μόνο αυτή των είκοσι χιλιάδων, αλλά κι εκείνη που δηλώσατε ότι είστε η μοναδική επιτροπή που δεν σιτίζεται από τους επιχορηγούμενους. Θα το σκεφτώ αν αξίζει τον κόπο να σας κάνω μήνυση.

»Απλώς υποψιάζομαι ότι ειπώθηκε πάνω στον ενθουσιασμό σας για το σπουδαίο έργο που επιτελέσατε, και πιθανόν να αναφέρεστε σε περιπτώσεις που γνωρίζετε αλλά δεν κατονομάζετε. Όμως όταν γενικολογούμε, αντί να έχουμε τον ανδρισμό να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, κινδυνεύουμε να γίνουμε γελοίοι» καταλήγει η επιστολή.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ